طی چند روز گذشته معترضان خشمگین حداقل درچند شهر مصر دست به تظاهرات زدند، حدود 30 هزار تن در مشهورترین میدان شهر قاهره جمع شده‌اند. این حوادث تعجب آور در قلب پرجمعیت ترین کشور عرب طی 30 سال اخیر از زمانی که حسنی مبارک، دیکتاتور 82 ساله این کشور به قدرت رسید، نظیر نداشته است.

ابتدا تونس رایحه انقلاب یاسمن را استشمام کرد، آیا می توان گفت که مصر نیز کشور بعدی در این راستاست؟ عطر انقلاب یاسمن همچنان در حال گسترش در دنیای عرب است. تلویزیون‌های ماهواره ای، تلفن همراه ، اینترنت و یک سری از شبکه های اجتماعی همچنان به پوشش دادن حوادث دنیای عرب می پردازند.

دیکتاتورهای دنیای عرب اکنون به شدت نگران هستند اما این بدان معنی نیست که همه آنها همچون بازی دومینو در حال سقوط هستند. هیچ کس نمی تواند در این مورد اطمینان داشته باشد که حوادث در تونس چگونه پیش خواهد رفت. به نظر میرسد که این کشور تا ایجاد آرامش و تجربه کردن یک نظم جدید باثبات فاصله زیادی دارد. یک کشتی دولت متحد می توانست این کشور را در مسیرمتحول شده در راستای دموکراسی و سیستم سیاسی چند حزبی حرکت دهد. گمانه زنی ها و سناریوهای مختلفی را می توان در این راستا پیش بینی کرد. حتی ممکن است ارتش وارد عمل شود اما امید این است که تونس باعث شود اعراب به دموکراسی نیم نگاهی بکنند.

با این حال شرایط مصر متفاوت است. مصر پرجمعیت ترین کشور در دنیای عرب است و قاهره بزرگترین شهر این کشور محسوب می شود. مصر از لحاظ استراتژیک نیز بسیار مهم به شمار می رود ، آمریکا از این کشور به عنوان یک هم پیمان سرنوشت ساز در روند صلح خاورمیانه یاد کرده است. با این حال از این کشور اغلب به عنوان یک بشکه باروت نام برده می‌شود.

تقریبا نیمی از مردم این کشور با درآمد کمتر از دو دلار در روز زندگی می کنند. اکثر آنها زیر 30 سال سن دارند. حزب حاکم حزب مستبد، فاسد و علاقمند به پارتی بازی است. حزب حاکم تنها در شرایطی به احزاب دیگر اجازه فعالیت می دهد که هیچ خطری برای این حزب نداشته باشد. انتخابات سال گذشته در مصر نیز با اتهام تقلب مواجه شد و حتی گفته می شود که از استانداردهای پایین تر از انتخابات های گذشته برخوردار بود.

سیاست باز در مصر نیز عملا زمین گیر شده است. پیش از این از جمال مبارک، پسر حسنی مبارک به عنوان جانشین پدرش یاد شده بود.

اخوان المسلمین، حزب مخالف اصلی در مصر نیز تمامی کرسی های خود در پارلمان را در انتخابات عمومی اخیر در این کشور از دست داد. صدها تن از اعضایش همچنان در زندان تحت شرایط نامساعد به سر می برند. در ناآرامی های خیابانی اخیر در مصر اخوان المسلمین تا حدودی نقش کمرنگی داشت و شاید منتظر این است که ببیند شرایط در آینده چگونه پیش خواهد رفت.

اگر انتخابات منصفانه و آزادی انجام می‌شد، اعضای اخوان المسلمین احتمالا نتایج خوبی کسب می کرد و شاید پیروز انتخابات می شد.

حسنی مبارک عملا در حال حاضر در یک تنگنا قرار گرفته است.سرنوشت زین العابدین بن علی ، رییس جمهور تونس نشان داد که مردم خشمگین با هیچ چیزی راضی نخواهند شد، اگر حسنی مبارک به واقع منافع کشورش را در راس همه چیز بگذارد به سرعت قول خواهد داد تا پیش از انتخابات ریاست جمهوری آتی در مصر از قدرت کناره گیری کند.

ناآرامی های اخیر در مصر هم چنان ادامه دارد و سرویس های امنیتی و پلیس مصر ممکن است اقداماتی برای مهار این ناآرامی ها انجام بدهند اما این خطر وجود دارد که روزی این بشکه باروت ممکن است منفجر شود. این سوال برای مبارک مطرح است که آیا وی می خواهد این کشور را با یک فرصت تغییر مسالمت آمیز ترک کند یا می خواهد آن را در زمان منفجر شدن ترک کند.

همانطور که حکومت مصر بر خلاف تونس فهمیده است که باید سوپاپهای اطمینانی ایجاد کند تا انفجار انقلاب را کمی به تعویق بیندازد، الجزایری‌ها نیز با توجه به اتفاقات ناخوشایندی که در سال‌های دهه 80 تجربه کردند‌، ترجیح می‌دهند با توجه به اتفاقات تاریخ معاصرشان‌، احتیاط بیشتری به خرج دهند.

یانیس کوسیم در این باره می‌گوید:‌ انقلاب‌های یاسمن کشور ما (الجزایر) در اواخر دهه 80 بود که پدر و مادر من در آن شرکت کردند. نمی‌دانم چرا آن انقلاب‌ها نتیجه مناسبی نداشت. من آن زمان بسیار جوان بودم، اما امیدوارم که تونسی‌ها تجارب انقلاب‌های ما را به کار گیرند تا جلوی شکست انقلاب خود را بگیرند.

با وجود این و بر خلاف تصورات، هنوز اطمینانی وجود ندارد که اتفاقات تونس و مصر رهبران کشورهای عرب را مجبور به باز کردن نظام سیاسی و دادن آزادی‌های بیشتر به مردم کند؛ حتی برای بعضی از کشورهای عرب آزادی مردم برابر است با سقوط آنها. دیکتاتورهای عرب همگی تجربه شوروی سابق را سرلوحه کار خویش قرار داده‌اند. اگر آنها آزادی به مردم بدهند این خطر را پذیرفته‌اند که تجربه "تجدید ساختار" را که در زمان گورباچف انجام شد اما در نسخه عربی آن، پذیرا شوند